Blæretømming med kateter hos vaksne

Du vil få grundig informasjon og opplæring om kvifor blæretømming med kateter er nødvendig, men det kan vere lurt å skrive ned det du lurer på, før du kjem til sjukehuset.

Korleis går behandlinga føre seg?

RIK inneber at du tømmer urinblæra di regelmessig fleire gonger per døgn med eit éingongskateter.

• R står for rein, det vil seie god handvask med såpe og vatn før og etter kvar kateterisering, og vask nedantil med lunkent vatn eller intimsåpe morgon og kveld.
• I står for intermitterande. Det betyr med jamne mellomrom. Det er individuelt kor ofte blæra bør tømmast. Den som lærer deg RIK vil anbefale kor ofte du skal gjere det. Du skal alltid prøve å late vatnet først og så utføre kateterisering like etterpå.
• K står for kateterisering. Det vil seie at du fører eit éingongskateter inn i urinblæra for å få tømt henne. Kast kateteret etter bruk. Bruk eit nytt kateter kvar gong.

For menn

• Mange menn føretrekker å stå ved toalettet og kateterisere seg når dei er trena i RIK. Vi anbefaler at du sit dei første gongene.
• Urinrøyret til mannen har ei S-form som blir retta ut ved å løfte og strekke penis opp mot magen. Ved å trekke forhuda tilbake og klemme lett rundt penishovudet med den eine handa blir det meir opning av urinrøyret. Med den andre handa tar du kateteret og førar det forsiktig innover i urinrøyret til urinen begynner å renne. Du kan kjenne litt motstand ved lukkemuskelen og i prostataområdet. Da skal du ikkje presse på, men prøve å slappe av, finne ei betre stilling, kanskje strekke penis litt meir oppover og halde eit jamt trykk på kateteret. Da glir det som regel inn i blæra.
• Når urinen begynner å renne, skal du senke penis og føre kateteret litt lenger inn og halde på kateteret til blæra er tømt.
• Når urinen sluttar å renne, trekker du kateteret langsamt ut for å få god tømming av blæra.
• Kast kateteret i avfallsposen og vask hendene.

For kvinner

• Kvinner har eit kort, rett urinrøyr. Urinrøyropninga ligg mellom klitoris og skjeden.
• Du blir instruert i å halde kjønnsleppene godt frå kvarandre med den eine handa og du blir vist i ein spegel der klitoris, urinrøyropninga og skjeden er. Om du ser dårleg og ikkje har nytte av spegel, kan du føle med ein finger der urinrøyropninga er, eventuelt halde ein finger i skjeden mens du prøver å finne urinrøyret mellom skjede og klitoris.
• Mange føretrekker å sitte med beina godt frå kvarandre enten på toalettet eller på ein stol. Andre synest det er greitt å stå.
• I starten kan det vere ei hjelp å bruke spegel. Det kan festast på låret med borrelås eller plasserast på annan måte slik at du kan sjå deg sjølv nedantil. Det er individuelt kva som er beste løysing. Når du har lokalisert urinrøyropninga tar du kateteret med den andre handa og fører det forsiktig innover i urinrøyret til urinen begynner å renne.
• Det er sjeldan motstand i urinrøyret til kvinna, men kjenner du det, skal du ikkje presse og bruke makt. Finn ei betre stilling, prøv å slappe av og prøv på nytt.
• Når urinen begynner å renne, fører du kateteret litt lenger inn og held på kateteret til blæra er tømt.
• Når urinen sluttar å renne trekker du kateteret langsamt ut for å få god blæretømming.
• Kast kateteret i avfallsposen og vask hendene.

Gjer det vondt?

Det finst ulike kateter på marknaden. Vi anbefaler å bruke «hydrofile» kateter. Dei er glatte og glir lett inn i urinrøyret, og derfor er det ikkje nødvendig å bruke lokalbedøving.

Kor lenge varer behandlinga?

Kor lenge behandlinga varer er individuelt. Det avhenga av på kva indikasjon ein må utføre selvkateterisering.

Du må ha med deg kateter og bruke dei med jamne mellomrom, men tida mellom kateteriseringane er nesten som før vasslatingsproblema starta.

Du kan bade i sjøen, i basseng, i badekar, du beveger seg som før, og du kan ha eit vanleg seksualliv.

Biverknader og komplikasjonar

Den vanlegaste komplikasjonen ved intermitterande kateterisering er urinvegsinfeksjon.

For å førebygge urinvegsinfeksjon bør du:

• vere nøye med hygienen
• øve inn rett teknikk ved innføring av kateteret
• tappe blæra heilt tom ved kateterisering slik at urin ikkje blir ståande igjen i blæra
• auke frekvensen på RIK (for eksempel frå 3 til 4 gonger i døgnet)

Det totale blærevolumet bør ikkje overstige 400 ml, det vil seie det volumet du klarer å tisse sjølv og det du tømmer blæra for, med kateter.

Skal eg til kontroll eller følgast opp på nokon måte?

Oppfølginga blir tilpassa individuelt. Nokon meistrar RIK frå første dag, mens andre treng meir rettleiing, enten per telefon eller ved gjenbesøk på sjukehuset. For dei fleste går RIK greitt etter litt trening. Det er viktig at du kjenner deg trygg på behandlinga.

Vi avtaler med deg at vi kontaktar deg dagen etter opplæringa for å høyre korleis det går.